बेलगाम प्राईड /बेळगावच्या हत्तरगी येथे मुख्यालय असलेल्या एरोस्पेस अर्थात अवकाश घटक उत्पादक एकस लिमिटेडने प्रारंभिक सार्वजनिक ऑफरिंगच्या (आयपीओ) माध्यमातून 720 कोटी रुपये उभारण्यासाठी बाजार नियामक सेबीकडे अद्यतनित ड्राफ्ट पेपर्स दाखल केले आहेत. यामुळे उत्तर कर्नाटकातील बेळगाव शहराला भारताच्या भांडवली बाजार नकाशावर प्रमुख स्थान मिळाले आहे.
जागतिक एरोस्पेस पुरवठा साखळीत बेळगावला एक महत्त्वाचे केंद्र बनवणाऱ्या या अचूक घटक उत्पादकाला 18 सप्टेंबर रोजी सेबीची मान्यता मिळाली आणि 30 सप्टेंबर रोजी त्यांचे अपडेटेड ड्राफ्ट रेड हेरिंग प्रॉस्पेक्टस दाखल केले गेले. ज्यामुळे ते कर्नाटकच्या उत्पादन क्षेत्रातील सर्वात महत्त्वाच्या आयपीओ लाँचपैकी एक असू शकण्याचा मार्ग मोकळा झाला. आयपीओ स्ट्रक्चर आणि फंडिंग प्लॅन सार्वजनिक ऑफरिंगमध्ये 720 कोटी रुपये किमतीच्या मालकी भागभांडवलाचा (इक्विटी शेअर्स) नवीन मुद्दा आणि विद्यमान भागधारकांकडून 3.17 कोटी रुपयांपर्यंतच्या इक्विटी शेअर्सचा ऑफर-फॉर-सेल (ओएफएस) समाविष्ट आहे. कंपनी 144 कोटी रुपयांपर्यंतच्या प्री-आयपीओ प्लेसमेंटचा देखील विचार करत आहे.
ज्यामुळे त्यानुसार नवीन मुद्द्याचा आकार कमी होईल. कार्यकारी अध्यक्ष आणि सीईओ म्हणून काम करणारे अरविंद शिवपुत्रप्पा मेलिगेरी यांच्याकडून मांडण्यात आलेली आयपीओच्या रकमेचा धोरणात्मक वापर करण्याची योजना अंमलात आणण्याचा एकस विचार आहे. त्या अनुषंगाने 419.2 कोटी रुपयांचा सर्वात मोठा हिस्सा कंपनी आणि तिच्या उपकंपन्या एरोस्ट्रक्चर्स मॅन्युफॅक्चरिंग इंडिया आणि एक्वस कंझ्युमर प्रॉडक्ट्सच्या कर्ज परतफेडीसाठी जाईल.
अतिरिक्त 67.4 कोटी रुपये यंत्रसामग्री आणि उपकरणे खरेदी करण्यासाठी राखीव ठेवण्यात आले असून उर्वरित निधी धोरणात्मक अधिग्रहण आणि सामान्य कॉर्पोरेट उद्देशांना समर्थन देईल. एकस बेळगावची उत्पादन उत्कृष्टता या आयपीओला वेगळे करणारी गोष्ट म्हणजे एक्वसचे बेळगावशी असलेले खोल दृढ संबंध, जिथे कंपनी तिचे भारतातील पहिले अधिसूचित अचूक अभियांत्रिकी आणि उत्पादन सेझ असलेले प्रमुख 300 एकरचे बेळगाव एरोस्पेस क्लस्टर चालवते. दशकापूर्वी सुरू झालेल्या या सुविधेने 1.7 दशलक्ष तासांच्या वार्षिक क्षमतेसह भारतातील सर्वात मोठे एरोस्पेस मशीनिंग हब म्हणून स्वतःला स्थापित केले आहे.
“प्रत्येक विमानाचा कोणता ना कोणता भाग बेळगावमध्ये बनवला जातो,” हे वास्तव बनले आहे. एकस कंपनी एरोस्पेस क्षेत्रातील दिग्गज एअरबस आणि बोईंगसाठी दरवर्षी विमानाची सुमारे 7,500 चाके तयार करते. कंपनीची उभी एकात्मिक उत्पादन परिसंस्था बेळगाव आवारातील 32 अचूक अभियांत्रिकी युनिट्सना समर्थन देते. त्यापैकी आठ युनिट्स थेट एक्वसद्वारे चालवले जातात आणि इतर त्रयस्थ उत्पादकांद्वारे चालवली जातात.
जागतिक ग्राहक आणि बाजारपेठेतील स्थान : एक्विझ एअरबस, बोईंग, बॉम्बार्डियर, कॉलिन्स एरोस्पेस, स्पिरिट एरोसिस्टम्स, सफ्रान, जीकेएन एरोस्पेस, मुबिया एरोस्ट्रक्चर्स, हनीवेल, ईटन आणि सबका यासारख्या प्रतिष्ठित जागतिक ग्राहकांच्या यादीत सेवा देते. ग्राहक विभागात एक्वस कंपनी हॅस्ब्रो, स्पिनमास्टर, वंडरशेफ आणि ट्रॅमोन्टिना सारख्या ब्रँडसाठी उत्पादन करते. एक्वस कंपनीने बेळगाव पलीकडे चोलेट, फ्रान्स आणि पॅरिस, टेक्सास येथे उत्पादन सुविधांसह धोरणात्मक विस्तार केला आहे.
ज्यामुळे कंपनीने तीन खंडांमधील ग्राहकांना सेवा देणारा जागतिक ठसा निर्माण केला आहे. एक्वसची ही आंतरराष्ट्रीय उपस्थिती 2015 आणि 2016 मध्ये धोरणात्मक अधिग्रहणांद्वारे निर्माण झाली, ज्यामुळे एक्वसला नवीन क्षमता प्राप्त करण्यास आणि त्याची उत्पादन जबाबदारी (पोर्टफोलिओ) वाढविण्यास अनुमती मिळाली. आर्थिक कामगिरी आणि गुंतवणूकदारांच्या पाठिंब्यासह प्रभावशाली जागतिक कार्यक्षमता असूनही, एक्वसला आर्थिक वर्ष 2025 मध्ये आर्थिक अडचणींचा सामना करावा लागला.
कंपनीचा महसूल 4.2 टक्क्याने घसरून 924.6 कोटी रुपये झाला, तर निव्वळ तोटा मागील वर्षीच्या 14.2 कोटी वरून लक्षणीयरीत्या वाढून 102.3 कोटी रुपये झाला. कंपनी या आव्हानांना क्षेत्रव्यापी दबाव आणि क्षमता बांधणीतील मोठ्या गुंतवणुकीमुळे कारणीभूत ठरते. आयपीओला प्री-ऑफर इक्विटी शेअर भांडवलाचा एकत्रितपणे 25.54 टक्के हिस्सा असलेल्या अॅमिकस कॅपिटल प्रायव्हेट इक्विटी, अमान्सा इन्व्हेस्टमेंट्स, स्टेडव्ह्यू कॅपिटल मॉरिशस, कॅटामरन (इन्फोसिसचे संस्थापक एन.आर. नारायण मूर्ती यांच्या कुटुंब कार्यालयाचे पाठबळ) आणि स्पार्टा ग्रुप एलएलसी यासारख्या प्रमुख संस्थात्मक गुंतवणूकदारांचा पाठिंबा आहे.
झबाजार स्थिती आणि भविष्यातील दृष्टीकोनातून एक्वस या दशकाच्या अखेरीस त्यांच्या बेळगावातील कामकाजाची पुनर्रचना करण्याची योजना आखत आहे. त्या अनुषंगाने कंपनी खेळणी आणि ग्राहक व्यवसाय कोप्पळ येथे हलवताना केवळ एरोस्पेस उत्पादनावर लक्ष केंद्रित करेल. या धोरणात्मक बदलामुळे एरोस्पेस विस्तारासाठी जागा मोकळी होईल, ज्यामुळे वाढत्या विमान मागणीला पूर्ण करण्यासाठी “आणखी काही दशलक्ष चौरस फूट” जागा वाढेल. “या गरजेला पाठिंबा देण्यासाठी आम्ही बेळगावमध्ये कदाचित आणखी काही दशलक्ष चौरस फूट जागा जोडू शकतो,” असे सीईओ अरविंद मेलिगेरी म्हणाले. कंपनीचा एरोस्पेस क्षेत्राच्या वाढीच्या मार्गावरील विश्वास अधोरेखित करत. आयपीओचे व्यवस्थापन जेएम फायनान्शियल, आयआयएफएल कॅपिटल सर्व्हिसेस आणि कोटक महिंद्रा कॅपिटल कंपनी करेल. ज्यामध्ये केफिन टेक्नॉलॉजीज रजिस्ट्रार म्हणून काम करतील.
कंपनीचे शेअर्स नॅशनल स्टॉक एक्सचेंज (एनएसई) आणि बॉम्बे स्टॉक एक्सचेंज (बीएसई) दोन्हीवर सूचीबद्ध करण्याचा प्रस्ताव आहे. प्रादेशिक प्रभावाच्या बाबतीत बेळगावसाठी एक्वसचा आयपीओ केवळ एक कॉर्पोरेट मैलाचा दगड नाही, तर ते बेळगाव शहराचे जागतिक एरोस्पेस उत्पादन केंद्रात रूपांतर अधोरेखित करते.
